Kurdên li Diyasporayê: Avaker in, Ne Bar in

Dema ku mirov li ser Rêya Edgware ya qelebalix li navenda Londonê dimeşe, dikare tabelayek mezin a şîn bi tacek li navendê bibîne ku li ser bi Îngilîzî û Erebî "Kings Pharmacy" hatiye nivîsandin. Ev karsaziya geş di sala 2013an de ji aliyê jineke Kurd a bihêz ve hatiye damezrandin, ku di riya xwe de hêza jinên Kurd ji nû ve pênase bike.

Zeyneb Elîkamel (Zaynab Alikamal) ji bajarê Silêmaniyê li Herêma Kurdistanê ya Iraqê ji dayik bûye. Di heft saliya xwe de, dema ku bavê wê ji bo heyama yekem a Parlemena Herêma Kurdistanê hate hilbijartin, malbata wê çû Hewlêrê. Ew rojên kêfê bûn, lê di heman demê de rojên tirsê jî bûn ji bo gelê Kurdistanê, ji ber ku wan nû rejîma Bees ji axên xwe derxistibûn û bingeha herêmek xweser datanîn ku paşê dê bibe çavkaniya hêviyê ji bo Kurdên li çar aliyê cîhanê.

Kurdistan Chronicle bi Alikamal re axivî da ku bêtir di derbarê jiyana wê de fêr bibe. Serkeftin û dilsoziyên wê di rûbirûbûna dijwariyan de, ji bo jinên ciwan ên ku dixwazin civakên xwe bi awayên bihêz ava bikin, dibin îlham.

Jineke Xweser

Piştî ku di sala 2003an de çû Londonê, Alikamal li cîhanek cûda jiyanek nû hembêz kir. Di 16 saliya xwe de, ew wekî alîkara firotanê li dikanek piçûk dest bi kar kir, bi biryar bû ku di cîhana karsaziyê de ji binî ve dest pê bike. Tevî daxwaza malbata wê ya ku ew bi tenê li ser perwerdehiyê bisekine, Alikamal dizanibû ku ew dixwaze bibe jineke xweser, ku têkeve nav civakê dema ku bi koka xwe ya Kurdî ve girêdayî bimîne.

Hêdî hêdî riya xwe ber bi serkeftinê ve dît, ew li resepsiyona Newrozê ya Parlamena Brîtanî ji bo Kurdên Herî Serkeftî yên li Brîtanyayê wekî "Karsaziya Ciwan a Salê" hate xelatkirin.

Çend sal şûnda, ew ji aliyê Rêxistina Cîhanî ya ji bo Aştiyê Bê Sînor (GPWB) li Parîsê ve wekî Balyoza Aştiyê ya Kurdî hate binavkirin, ku ev yek naskirina dilsoziya wê ya ji bo aştiyê û nûnertiyê bû.

Sal derbas bûn û cîhan bi pandemiya Covid-19 ket, lê Alikamal nikarîbû rûne; wê bi her awayê gengaz piştgirî da civaka xwe. Dilsoziya wê ji aliyê Marble Arch ya Londonê ve hate nasandin, ku wê wekî "Jina Leheng di Bijîşkiyê de" bi nav kir.

Lê ev serkeftin ne tenê encama biryardarî û kesayetiya wê ya bihêz e. Perwerdehiyê jî di avakirina riya Alikamal de roleke girîng lîstiye. Wê li Zanîngeha Anglia Ruskin li Cambridge xwend, bawernameya lîsansê di pazarkirina navneteweyî de, dîplomayên di rêveberiya karsazî û pazarkirinê de û di dermanxaneyê de, û masterek di pazarkirina navneteweyî û nûbûnê de wergirt.

Dema ku Alikamal dibêje dê û bavên wê di tevahiya jiyana wê de bûne çavkaniya îlhamê, ew hin jinên Kurd û navneteweyî jî wekî leheng û modelên rolê dibîne.

"Lehenga min a herî mezin dapîra min, Maleha Ezîz Qadir bû. Herwiha bi navê Malî jî dihat naskirin, ew şervanekî Pêşmerge yê bêtirs bû ku cezayê zîndanê kişand lê qet ji hezkirina gelê xwe dûr neket. Wê hêza têkoşîna ji bo edaletê qet terikand û xewna Kurdistaneke serbixwe di min de çand. Ez her wiha pir heyranê Leyla Qasim im, ku her tiştê xwe ji bo azadiya Kurdî feda kir, û Oprah Winfrey, ku dijwariyan kir hêz, bi mîlyonan mirovan îlham kir."

Wekî Jineke Kurd Bilind Rawestîn

Mezinbûna wekî keçeke Kurd a ciwan li Londonê ji bo Alikamal têkoşîn û veguherîn pêk anî. Li pey welatê xwe, wê rûbirûyî dijwariya bidestxistina serkeftinê li welatek biyanî bû dema ku bi serbilindî nasnameya xwe ya Kurdî parast.

Alikamal got: "Tevlîbûn qet ne tenê li ser adaptekirinê bû; ew li ser bilind rawestîna wekî jineke Kurd di civakekê de bû ku pir caran mîrata min an kûrahiya kokên min fêm nedikir." Çîroka wê, lêbelê, giyanê wê yê neşikestî destnîşan dike û îsbat dike ku jinên Kurd dikarin serbixwe, bihêz û bikaribin di her qadek ku têkevin de rêberiyê bikin.

Wekî keça keçek Pêşmerge û siyasetmedarek welatparêz, Alikamal red dike ku li ser mîrata bavê xwe tawîz bide û têkoşîna ji bo pêşerojek geş a Kurdan berde. Lê belê, hevsengkirina kevneşopî û modernîzmê, têkoşîna li dijî têgihîştinên çewt, û misogerkirina ku çanda Kurdî neyê jêbirin ji bo karsazek ku li welatek biyanî dijî têkoşînên rojane ne.

Wê got: "Ez di baweriya xwe de ya ku modernîzm qet nabe bi ser rastbûnê de were, serhişk mam."

Avaker, Ne Bar

Alikamal jixwe gelek tişt bi dest xistiye, lê tişta ku çîroka wê bi rastî îlhamdar dike ew e ku wê wekî koçber li welatek biyanî dest pê kir.

Li gelek welatên li seranserê Ewropayê, hin civakên mazûvan dibe ku koçberan wekî barek li ser aboriya herêmî an jî tewra wekî gefek li ser çanda civaka mazûvan bibînin. Lê Alikamal bi awayekî cûda difikire û hewl dide ku li dijî van ramanan şer bike. Di tevahiya kariyera xwe û beşdariya xwe ya ji bo civakê de, peyamek wê heye – koçber avaker in, ne bar in.

Wê tekez kir: "Em ne tenê adapte dibin; em nûjen dikin, veberhênanê dikin, û civakên ku em beşdar dibin bilind dikin." "Me bi beşdariyên me, ne bi têgihîştinên çewt, dadbar bikin, ji ber ku em eslê welatê xwe digirin dema ku malên xwe yên nû çêtir, bihêztir û geştir dikin."

Dema ku bi kokên xwe yên Kurdî ve bi xurtî girêdayî dimîne, Alikamal fêm dike ku Brîtanya ne tenê derfetek, lê di heman demê de mebestek jî daye wê.

Wê got: "Jiyan û xebata li vir hişt ku ez mezin bibim, perspektîfên cihê hembêz bikim, û nirxên xwe safî bikim. Ez hîs dikim ku ez pêşmergeyeke Kurd - Brîtanî me di asteke navneteweyî de, ku ne bi çekan, lê bi zanîn, bîhnfirehî û nûbûnê şer dikim," û destnîşan kir ku jiyana li Brîtanyayê çawa adaptekirin û rastbûna wê fêr kiriye.

Alikamal hewl dide ku hemî tecrûbeyên xwe vegerîne Kurdistanê da ku xizmeta gelê xwe bike. Ew vê yekê ne tenê wekî mîsyonek ji bo Kurdek welatparêz, lê di heman demê de wekî berpirsiyariyek jî dibîne ku riya bavê xwe bişopîne û mîrata wî ji nifşên pêşerojê re derbas bike.

"Ez dixwazim xizmeta miletê xwe bikim, aboriya wê bilind bikim û nifşa pêşerojê ya rêberên Kurd teşwîq bikim. Di dawiyê de, ez hêvî dikim ku jinên Kurd bi hêz, biryardarî û serbilindî guhertinê bikin û pêşerojê ava bikin."

Durya Azad Cindiyanî