Biratiya Gelan li Kurdistanê: Mînaka Dîrokî û Rewşa Heyî

Biratiya Gelan li Kurdistanê: Mînaka Dîrokî û Rewşa Heyî

Feb 1, 2026 - 19:41
Feb 1, 2026 - 20:03
Biratiya Gelan li Kurdistanê: Mînaka Dîrokî û Rewşa Heyî
Biratiya Gelan li Kurdistanê: Mînaka Dîrokî û Rewşa Heyî

Di vîdeoyeke dilsoz û zelal de, rewşenbîrê Kurdistanî Serkaw Hadî Ayzê, bal kişand ser mijarên girîng ên têkildarî neteweperwerî, neteweperestî, biratiya gelan, çemk û têgeha wan peyvan û paşeroja Kurdistanê. Ayzê, di destpêka axaftina xwe de, diyar kir ku ew dixwaze hin rastiyan li ser siyaseta biratiya gelan eşkere bike, ji ber ku gelek caran çemk û têgehên bingehîn ji aliyê PKK û dijminên Kurdistaniyan ve bi qestî têne tevlihevkirin û ji bo berjewendiyên siyasî têne bikaranîn.

Cudahî di Navbera Niştimanperwerî û Neteweperestiyê de:

Serkaw Hadî Ayzê, diyar kir ku niştimanperwerî û neteweperestî du têgehên ji hev cuda ne û divê neyên tevlihevkirin. Niştimanperwerî, li gorî wî, hesteke xwezayî û bingehîn e ku di her zindiyekî de heye. Çawa ku her ajalek, her nebat û her mirovek hawîrdor û cîhê xwe yê jiyanê diparêze, Kurd jî bi heman awayî welatparêz û niştimanperwer e. Welatparêzî bi jiyanê ve girêdayî ye û tiştekî ideolojîk nîne. Lê belê, neteweperestî tiştekî ideolojîk e ku bi feraset û bîrdoziyê ve girêdayî ye. Ew bi gelemperî bi hestên teng û tixûbdar re têkildar e û dikare bibe sedema cudakarî û tundûtûjiyê, dema ku neteweperestî bibe serdest û hewl bide ku hebûna neteweyên din înkar bike an jî wan têk bibe.

Biratiya Gelan li Kurdistanê: Mînaka Dîrokî û Rewşa Heyî:

Ayzê tekez kir ku li tu devereke cîhanê biratiya gelan bi awayekî rast û durust wekî li bin desthilatdariya Kurdan û Kurdistanê de nehatiye jiyîn. Wî mînakên dîrokî yên wekî Komara Agiriyê, Komara Kurdistanê li Mahabadê û serdema rêveberiya Şêx Mehmûd li Başûrê Kurdistanê destnîşan kir. Di van serdeman de, Kurdistaniyan maf û azadiyên netewe û olên din parastine, ku ev yek nîşana helwesta wan a lîberal û demokratîk e. Ayzê diyar kir ku li Başûrê Kurdistanê, taybet li Hewlêrê, biratiyeke berfireh û pirreng heye ku olên cuda, zimanên cuda, mezhebên cuda û bîr û baweriyên cuda di nav aştiyê de bi hev re dijîn û bi tenê Kurdistan dikarê zamin û mîsogeriya biratiya gelan bike. Kêşeya me li gel PKK ew e ku dixwaze li Tirkiye û li Suriyê biratiya gelan ava bike, wate Kurd bindest bê lê belê bira be. Her wiha li Tirkiye biratiya gelan ji binî ve nîne, ji ber ku Tirk bi xwe yek rengin, yek mezhebin û yek dînin. Biratiya wan bi merca yekbûnê ve girêdayî ye û dijî bîr û baweriyên cûda ne û qebul nakin. Birayetî bi tenê li Kurdistanê heye wekî ku li Hewlêr û Silêmaniyê heye. 

Rexne li Neteweperestiyên Cîran:

Serkaw Hadî Ayzê rexneyên tund li neteweperestiyên Tirk, Ereb, û Fars girt. Wî diyar kir ku ev dewlet li ser bingeha yekrengî, yek mezhebî, û yek dînî hatine avakirin. Ew vê yekê wekî metirsîdar dibîne, ji ber ku ev dewlet di navbera xwe de jî biratiyê qebûl nakin û her cûdahiyê, bi taybetî jî Kurdan, tepeser dikin. Ayzê destnîşan kir ku dewletên wekî Tirkiyê, Îran, Iraq û Sûriye ji aliyê hêzên kolonyalîst ve hatine çêkirin û sînorên wan jî ji aliyê van hêzan ve hatine danîn. Ew li dijî kolonyalîzmê ye, lê her wiha li dijî parastina van sînoran ji aliyê neteweperestên cîran ve ye, dema ku ew Kurdan dikujin da ku wan sînoran biparêzin. Ew vê helwestê wekî "faşîst" û "kolonyalîst" bi nav dike. Wî got, "Ger neteweyek wek Tirkan dibêje yek millet û yek mezheb û yek dîn û yek reng e, wê demê ew qebûl nakin ku Kurd jî li wir hebe. Ev faşîzm e."

Nasnameya Kurdî ya Pirreng û Pêkvejiyanê

Ayzê anî ziman ku neteweya Kurd bi xwe jî pirreng e; ew ji mezhebên cuda, dînên cuda (wekî Êzidî, Xiristiyan, Misilman), zimanên cuda (Kurmancî, Soranî, Zazakî, Hewramî) û bîr û baweriyên cuda pêk tê. Ji ber vê pirrengiya xwe ya xwezayî, Kurd bi eslê xwe ji bo biratiya gelan û pêkvejiyan û bi hev re jiyanê dijîn, ne ji bo yekrengî û faşîzmê.

Lê belê, Ayzê, bi taybetî rexne li ideolojiya "PKK" (Neteweperestiya Kurdî ya Tundrew an jî Faşîzma Kurdî) girt, ku ew vê îdeolojiyê wekî biyanî, zerardar û parçeker dibîne. Wî diyar kir ku ev îdeolojî li dijî pêşveçûna Kurdistanê ye û hewl dide ku nirxên rastîn ên Kurdî yên li ser tolerans, biratî û azadiyê hatine avakirin, têk bibe. Ayzê vê îdeolojiyê bi Îxwanîzm an jî Selefîzmê re dide ber hev û dibêje, "Çawa ku Îxwanîzm û Selefîzm di nav Ereb û Misilmanan de bûne felaket, çepîtî jî di nav Kurdan de metirsîdar e." Wî ji bo mînak, êrîşên li ser Hêzên Pêşmerge an jî daxwaza rakirina ala Kurdistanê li Rojavayê Kurdistanê, wekî mînakên vê îdeolojiya zerardar destnîşan kir.

Banga Kurdistaneke Serbixwe û Demokratîk:

Serkaw Hadî Ayzê bang li Kurdistaniyan kir ku li şûna tevlihevkirina têgehan û pejirandina îdeolojiyên biyanî, bi dîrok, ziman û çanda xwe serbilind bin. Wî tekez kir ku divê Kurd pêşî xwe wek Kurd nas bikin, dîroka xwe ya dewlemend bixwînin û li ser pirsgirêkên çar parçeyên Kurdistanê bisekinin.

Di dawiyê de, Ayzê daxwaz kir ku Kurdistan serbixwe bibe. Ew dibêje, "Kurdistan welatekî demokratîk, xweser û serbixwe ye. Pêwîst e em ji bo pêşveçûna Kurdistaneke wisa bixebitin ku azadiya ramanê, mafên mirovî, mafên jinan û hemû cureyên pirrengiyê di nav de bêne parastin." Ayzê da zanîn ku divê siyasetmedar, rojnamevan karê xwe û erkê xwe baş bizanin. Gelek caran siyasetmedar dixwazin bi navê gel biryarê bidin, ev e nayê qebul kirin û pêwîste gel bi xwe biryara xwe bide. Wekî mînak Serok Mesûd Barzanî ji ber wê yekê daxwaza referandûmê kir û xwest gel bi xwe biryara çarenivîsa xwe bide. Ji bo vê yekê, Ayzê amadekariyên referandûmê wekî rêya herî rast dibîne, da ku gelê Kurdistanê bi xwe biryara paşeroja xwe bidin.

Peyama Serkaw Hadî Ayzê, bangek e ji bo yekîtî, azadî û hişyariya neteweyî, li ser bingeha nirxên mirovî yên gerdûnî û taybetmendiyên pirreng ên gelê Kurdistanê.

ji bo temaşe kirina vîdeoyê ji kerema xwe li vê girêdanê bitikînin...

https://www.facebook.com/reel/1593318901913283

Rodiyê Xwedêdayev