Şamîl Teymurov: "Li Mezopotamyayê Berî B.M. 1500 Salan Kurd Hebûne"
Şamîl Teymurov: "Li Mezopotamyayê Berî B.M. 1500 Salan Kurd Hebûne"
Şamîl Teymurov di peyama xwe ya ku li Facebookê belav kiriye de, nivîsiye ku gelên Fars, Aramî û Ermenî di dîroka kevnar a Mezopotamyayê de bi qasî ku tê zanîn ne berê hebûne. Li gorî Teymurov, belgeyên arkeolojîk û zanistî destnîşan dikin ku hebûna van gelan li herêma Mezopotamyayê ji dema ku bi gelemperî tê qebûlkirin pir derengtir e.
Teymurov diyar dike ku berî sala B.M. 900î, li navbera çemên Firat û Dîcleyê ti berhemên arkeolojîk, kolandinên zanistî an jî gotarên zanistî yên ku hebûna Farsan îsbat bikin tune ne. Ew destnîşan dike ku Fars (Pers) di sala B.M. 539î de wekî hêzek mayînde û serdest ketine Mezopotamyayê (Babîl û derdora wê), piştî ku li Deşta Îranê bi cih bûne.
Di heman demê de, Teymurov behsa Aramiyan dike û dibêje ku berî B.M. 1200î, tu tablet an belgeyên dîrokî yên ku peyvên wekî "Aramea, Arame, Armi, Arami" hebin nayên dîtin. Li gorî wî, Aramî piştî B.M. 1200î dest bi belavbûna li Mezopotamyayê kirine û qeydên Asûrî yên B.M. sedsala 12an, wan wekî koçerên şivan destnîşan dikin. Ew anî ziman ku padîşahên Asûrî yên wekî II. Aşurnasirpal û III. Salmanasar gelek şer li dijî civakên Aramî kirine.
Teymurov herwiha îdîa dike ku ji bo Ermeniyan jî, berhem an tabletên kevnar ên ku peyvên wekî "Armena, Armani, Armen, Ermen, Hay, Hayastan" hebin tune ne. Li gorî wî, Ermenî di navbera M.Z. 1200-800î de bi koçên Frîgî ji Qefqasya Başûr hatine û li deştên Ûrartûyan û paşê yên Gûtiyan bi cih bûne.
Lê belê, Şamîl Teymurov balê dikişîne ser hebûna Kurdan û dibêje ku li Mezopotamyayê di gelek kolandinên arkeolojîk û berheman de, ji berî B.M. 1500î ve bi sedan nav û peyvên wekî "Kardux, Karda, Korde, Kirti, Guti, Kurd, Kurd û Kurd" hene ku heta îro mane.
Teymurov rexne li cîhana akademîk digire û dibêje ku ev tez ji ber "girêdanên siyasî û darayî" ji aliyê akademiyan ve nayê qebûlkirin, ne ji ber ku tez xelet e. Wî mînaka navê "Girê Mirazan" (Wish Hill) an "Xerabreşkê" da ku ji aliyê arkeologê Alman Klaus Schmidt ve wekî navê herêmî yê Göbekli Tepe hatiye destnîşankirin, lê paşê ji aliyê akademiyên zanistî ve hatiye guhertin. Teymurov bang dike ku komîsyoneke lêkolînê ya dîrok, erdnîgarî û arkeolojiyê ya navneteweyî were damezrandin da ku rastiya dîrokê bi awayekî zelal û şefaf were ronîkirin.
Li gorî Şamîl Teymurov, ev tez bi mentiq û daneyên dîrokî re hevaheng e û îdîa dike ku dewlet destûr nadin hin daneyên dîrokî bi awayekî zelal bên weşandin da ku serweriya wan neyê xeterkirin.
