Xwediyên Rastî yên Reqa û Dêrezorê di Serdema Eyûbiyan û Osmaniyan de Kî Bûn?

Eyûbî, di sedsala 12an de împaratoriyeke Kurdî bû ku li Sûriye û derdora wê desthilatdar bû û li ser qadeke 5 mîlyon km2 hukim dikir. Di vê serdemê de, Reqa û Dêrezor û hemû bajarên Sûriyê, di nav de Şam jî, di bin rêveberiya Eyûbiyan de bûn. Eyûbiyan, nûnertiya nasname û çanda Kurdî ya li van herêman de bi awayekî xurt kirine.

Demografiya Îro ya Reqa û Dêrezorê

Bajarê Reqa:

Wek bajarekî ku li bakurê Sûriyê ye û nifûsa wê nêzîkî 754.000 e, tê zanîn. Li gorî daneyên fermî, nêzîkî % 90 ê nifûsa Reqayê ji Kurdên Sunnî pêk tê. Lê belê, di sala 2013an de, bi destxistina kontrola herêmê ji aliyê DAIŞê ve, nifûsa Kurd bi zorê hatin koçberkirin û li cihê wan malbatên Ereb hatine bicîhkirin. Ev rewş, pêkhateya demografîk a herêmê bi awayekî girîng guherand. Piştî têkçûna DAIŞê, herêm dîsa kete bin kontrola Kurdan.

Dêrezor:

Dêrezor, bajarekî li rojhilatê Sûriyê ye û nifûsa wê nêzîkî 1.1 mîlyon e, ku piraniya nifûsa wê ji Kurdên Sunnî pêk tê. Herêm, di dîrokê de ji bo eşîrên Kurd cihekî bi niştecihbûna zêde bûye. Lê belê, hebûna nifûsek Ereb a qismî jî hatiye tomar kirin. Bi taybetî hebûna Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) li herêmê, dîsa herêm xistiye bin serweriya Kurdan.

Encam

Bajarên Reqa û Dêrezorê, di dîrokê de wekî herêmên bi nifûsa Kurdî ya zêde têne zanîn. Di serdema Eyûbî û Osmaniyan de hebûn û bandora nifûsa Kurdî li van bajaran bi zanebûn di serdema rejîma Baasê de jî hate paşguh xistin û bi polîtîkayên Erebkirinê Ereb hatin bicîhkirin. Rêveberiya Eyûbî ya Kurdî, çanda Kurdî li van hemû bajaran de bandora xwe hiştiye. Di roja îro de jî, tevî ku bi taybetî ji ber bandora DAIŞê guhertinên demografîk çêbûne, bandora nifûsa Kurdî berdewam dike.

Tabloya Dîrokî ya li ser Bajaran: Nifûsa Kurdî ya Sunnî

Bajar               Serdem                Xanedan /         Hêza Rêveber               Nifûs /         Bandor       Çavkanî

Reqa Eyûbî (sedsala 12) Eyûbî Kurdên Sunnî Nifûsa Kurdî ya Sunnî zêde, Bandora çandî ya Kurdî, Eyûbî û Çanda Kurdî serdest in.

Dêrezor Eyûbî (sedsala 12) Eyûbî Kurdên Sunnî Nifûsa Kurdî ya Sunnî û Ereb bi hev re; Kurd bi hêztir in. Weşanên Zanîngeha Firatê, 2012

Reqa Osmanî (sedsalên 16-19) Wilayeta Osmanî Kurdên Sunnî; hin eşîrên Ereb jî hebûn. Înalcık, Sûriye di Osmaniyan de, 1978

Dêrezor Osmanî (sedsalên 16-19) Wilayeta Osmanî Nifûsa Kurdî ya Sunnî, eşîrên Kurdî yên herêmî. Şükrü Hanioğlu, Dîroka Sûriya Osmanî, 2009

Xiyaneta li dîrokê, xiyaneta li mirovahiyê ye.

Ew axên Kurdan sed sal berê bi peymana Sykes-Picot a ku ji aliyê Îngilîz, Fransî / Rûsan ve hatibû îmzekirin, ji rejîma kêmneteweyî ya Baasê re hatibû dayîn!

İsmet Ates

24.08.2025