Piştgiriya Almanyayê ji bo Kurdistanê berdewam dike

Albrecht von Wittke, Konsulê Giştî yê Almanyayê li Hewlêrê, dibêje ku guhertina Hikûmeta nû ya Almanyayê, pabendbûna wê ya bi Herêma Kurdistanê re neguherandiye. Albrecht Von Wittke ji Kurdistan Chronicle re got ku her çend dibe ku di bin rêveberiya nû de hin guhertinên biçûk çêbibin jî, arasteya stratejîk a Almanyayê li hember Herêma Kurdistanê nayê guhertin.

Wittke got, "Bawer bin, nirxên me yên bingehîn ên siyaseta derve - demokrasî, serweriya yasa, û azadî - dê wekî xwe bimînin." "Pabendbûna me ya demdirêj ji bo aramî û mafên mirovan dê berdewam be û dê rêberiya karên me bike."

Ev piştrastî di demek girîng a ewlehiya herêmî û têkiliyên dîplomatîk de tê. Cotmeha borî, Almanyayê erka beşdariya xwe di Operasyona Çareserkirina Xweser de - Operasyona leşkerî ya Hevpeymanan - bi pêşengiya Amerîkayê li dijî DAIŞê - heta Çileya 2026an dirêj kir, û hebûna leşkerên wê li Binkeya Esmanî ya Hewlêrê berdewam dike.

Wittke destnîşan kir, "Wê biryarê piştgiriyeke berfireh a parlemanî wergirt, di nav de her du partiyên ku niha hikûmeta nû pêk tînin. Ev yek girîngiya mayînde ya Herêma Kurdistanê di siyaseta derve ya Almanyayê de nîşan dide."

Pabendbûna demdirêj

Ji bilî hevkariya leşkerî, hevpariya Berlînê bi Herêma Kurdistanê re geşepêdana aborî, danûstandina çandî, û perwerdehiyê jî li xwe digire - bi saya dîasporaya Kurd a jîndar a li Almanyayê. Von Wittke diyar kir, "Karê me ew e ku em şert û mercên rast biafirînin da ku ew hevkarî geştir bibe."

Xaleke girîng a ku bal li ser e, yekxistina hêzên Pêşmerge ye. Almanya wekî piştevanek xurt a pêvajoya reform û çaksaziyê dimîne û wê wekî tiştekî bingehîn ji bo aramiya herêmê dibîne. Her wiha got, "Hêzeke yekgirtî ya Pêşmerge pir girîng e. Hêzên Çekdar ên Almanyayê li vir li Hewlêrê piştgiriya şêwirmendî û lojîstîkî pêşkêş dikin da ku alîkariya profesyonelkirin û zêdekirina bandora operasyonel a demdirêj a Pêşmerge bikin." "Em dizanin ku ev dê dem bigire, û em ji bo demek dirêj di vî karî de ne."

Almanya her wiha bi awayekî kûr beşdarî piştgirîkirina rizgarbûyên Êzidî yên ji hovîtiyên DAIŞê dibe. Konsulê Giştî hem hewlên başkirina trawmayê û hem jî yên pirsiyarî û berpirsiyariyê wekî pêkhateyên sereke yên pabendbûna demdirêj a Almanyayê destnîşan kir û got, "Ji nû ve entegrekirin ne tenê li ser ji nû ve avakirina binesaziyê ye; ew li ser başbûnê ye." "Em vebijarkên terapiyê berfireh dikin, pisporan perwerde dikin, û piştgiriyê didin hewlên ji bo anîna tawankaran li ber edaletê."

Cîbicîkirina Rêkeftina Şingalê

Von Wittke tekez li ser girîngiya mîsogerkirina vegera ewle bo Şingalê kir û bang li Bexda û Hewlêrê kir ku hewlên xwe ji bo cîbicîkirina Rêkeftina Şingalê de lezê bikin. Wî diyar kir, "Em berdewam dikin ku kêşeyên mezin di warê ewlehî û avahiyên rêveberiyê de bibînin. Pêşeroja civaka Êzidî li Şingalê girêdayî pêşketina rastîn e."

Şingal, navçeyeke li bakurê Iraqê, di dîrokê de wek warê bav û kalên kêmîneya olî ya Êzidî tê naskirin. Di sala 2014an de, herêm bû cihê jenosîdeke hovane ji aliyê DAIŞê ve, ku bû sedema kuştina bi komî, koletî, û koçberkirina xelkê wê.

Ji bo çareserkirina bêaramîya berdewam a ku nahêle rizgarbûyî vegerin, Hikûmeta Federal a Iraqê li Bexdayê û Hikûmeta Herêma Kurdistanê li Hewlêrê di sala 2020an de Rêkeftina Şingalê îmze kirin. Armanca vê peymana bi piştgiriya Neteweyên Yekbûyî ew e ku ewlehî û rêveberî li deverê yek bixe, û daxwaza vekişîna milîsên çekdar ên cuda û avakirina hêzeke polîs a herêmî dike.

Lêbelê, cîbicîkirina rêkeftinê bi giranî ji ber hevrikiyên siyasî û redkirina komên çekdar ji bo derketinê rawestiyaye, ku ev yek wek astengeke mezin li pêşiya vegera ewle ya civaka Êzidî de dimîne.

Nêrîna li paşerojê

Di warê aborî de, Almanya derfetên hêvîdar ji bo hevkariyê di warê enerjiya nûjenbar, çandinî, û binesaziya dîjîtal de dibîne. Von Wittke got, "Herêma Kurdistanê ya Iraqê li guherîneke dûrî girêdana bi sotemeniya fosîlî û karê di sektora giştî de digere." "Em dixwazin piştgiriyê bidin veguhertineke adil ber bi aboriyeke bê karbon, ku perwerdekirina karkerên jêhatî, zêdekirina serxwebûna enerjiyê, û berfirehkirina hevkariyê di warê dîjîtalîzasyonê de li xwe digire."

Her wiha rewşa veberhênanê kêşeyên girîng derdixe pêş. Karsaziyên piçûk û navîn ên Almanî - stûna aboriya welêt - ji ber pirsgirêkên derbarê misogeriya yasayî û sîstema bankî de bi guman dimînin. Von Wittke diyar kir, "Ewlehî baştir bûye, lê veberhêner pêwîstî bi sîstemeke darayî ya ewle, şefaf û çarçoveyeke yasayî ya zelal û domdar heye." "Ev pêngavên bingehîn in ji bo zêdekirina baweriyê."

Von Wittke, li ser dema xwe ya heta niha li Kurdistanê, bandorên xwe yên kesane jî parve kir û got: "Ez bi erênî ji bedewiya xwezayî ya herêmê, çiyayên wê, av, û keskatiyê şaş mam." "Li vir potansiyeleke geştyarî ya pir mezin heye. Mixabin, kêşeyên ewlehiyê yên berdewam nahêlin ku herêm bi tevahî sûdê jê werbigire."

Her çende wî serdana bajarên wekî Dihok, Silêmanî, û Akrê kiribe jî, von Wittke qebûl kir ku rêwîtî ji ber nakokiyên berdewam û bêaramî li hin deveran sînordar bû. "Em hîna nikarin geştiyariyê bi berfirehî pêşniyar bikin ji ber ku rewşa ewlehiyê ne aram dimîne. Lê Hewlêr aram e, û ew bingeheke baş e."

Yek ji serpêhatiyên wî yên herî bi bandor serdana Lalişê bû, cihê pîroz ê Êzidiyan. Wî got, "Li Almanyayê di asta bilind de haydarî li ser jenosîda ku wan jiyaye heye. Hebûna li wir têgihîştin û hestiyariya min kûrtir kir. Pir bi bandor bû."

Niha, Von Wittke dibêje ku mîsyona wî zelal e: avakirina li ser têkiliya kûr a di navbera Almanya û Herêma Kurdistanê de. "Têkiliyên di navbera gelên me de xurt in. Erkê me ye ku em piştrast bin ku ew bawerî berdewam mezin bibe."

Qassim Khidhir
Kurdistan Chronicle