Kurdên Anatoliya Navîn: Me bi dilê xwe koç nekiriye.

Koçberên Anatoliya Navîn: Ji Koçerî an Sirgûnkirî? - Analîza Uskê Cîmîk Li Ser Rêwîtiya Dîrokî ya Kurdan

Uskê Cîmîk, nivîskar û çalakvanê Kurd, di nivîseke xwe ya berbelav de ku li ser Facebookê parve kiriye, têgihîştina dîrokî ya li ser koçberiya Kurdên Anadoliya Navîn rexne dike û nêrîneke cûda pêşkêş dike. Cîmîk, di nivîsa xwe de, li dijî ravekirinên akademîk ên ku koçberiya Kurdan wekî tevgerên "koçerî" û (warên havînî-zivistanî) bi nav dikin, derdikeve û dibêje ku ev tevger bi rastî sirgûnkirinên bi darê zorê bûne.

Cîmîk diyar dike ku hin arşîvên akademîk ên serhêl, dema behsa Kurdên Anadoliya Navîn dikin, bi berdewamî hevokên wekî "koçer", "zozanî-dêmanî" û "çûne-hatine" dubare dikin. Ew dide xuyakirin ku ev ziman, dihêle mirov bifikire ku ev gel ji bo keyfa xwe geriyaye, pezên xwe gerandiye û li gor demsalan cîh guherandiye. Lê Cîmîk vê nêrînê red dike.

Uskê Cîmîk li ser bîranînên mezinên Kurd disekine û mînaka axaftina xwe ya bi Hasan Koçak re tîne ziman. Koçakê 80 salî, ku bîra wî hê jî zindî û vegotina wî zelal e, ji Cîmîk re gotiye: "Em Kurd, ji wir çûne vir hatine sirgûnkirin. Ji Xorasanê çûne Agiriyê, Qersê, ji wir çûne Semsûrê, Meletiyê. Paşê Entab, Mereş, Edene, Tarsus… nebû, çûne Reqayê, Helebê, ji wir jî çûne Kirşehir, Haymana-Ayaş û Cîhanbeyliyê..." Cîmîk dibêje ku rêwîtiya Koçerî ew qas dirêj û dijwar bûye ku wî şaş hiştiye û eşkere kiriye ku "Jiyana sirgûnkirina Kurdan ne şikestinek carekî bûye, lê rastiyeke dîrokî ya dubarebûyî ye ku bi nifşan berdewam kiriye."

Lêkolîner-nivîskarê Kurd ê Anatoliya Navîn, Şoreş Reşî, jî di hevpeyvînekê de bi Cîmîk re heman nêrînê parve dike û dibêje: "Tu kesî ji bo têrkirina pezên xwe keriyên xwe nedana dû xwe."

Cîmîk bi argumanên mentiqî vê yekê xurtir dike. Ew diyar dike ku heywandarî karê aqil e û pez, bizin û dewe hemî bi giya, av û hêzê dijîn. Dûrahiyên wek 10-20 km normal in, 30-40 km dijwar e lê dibe, 50 km jî hê dijwartir e lê dibe. Lê belê, Cîmîk bi tundî destnîşan dike ku "600-800 km, ev tu carî ne mimkun e hevalno!"

Ew didomîne: "Tu kes, ji bo ku hinekî hênik bibe, ji Semsûrê naçe Çukurovayê, ji wir naçe Haymanayê, nebûye biçe Reqayê, Helebê û keriyê xwe bigerîne."

Uskê Cîmîk bi awayekî zelal dibêje ku ev ne ajaldarî ye, ne jî meseleya koçerbûnê ye, "ev bi zorê nefîkirin e. Yanî sirgûnkirin."

Ew polîtîkayên Osmaniyan wiha şîrove dike: "Polîtîkaya Osmanî her tim ev yek kiriye: eşîrê ji cihê wê rake, hêza wê kêm bike, perçe bike, li herêmên cuda belav bike û bi rê ve bibe. Ev polîtîkayeke sirgûnkirinê ye."

Di encamê de, Cîmîk ji bo Kurdên Anatoliya Navîn vê peyamê dide:
Me bi dilê xwe koç nekirine.
Ji bo evîna zozanan neketiyane rê.
Ji bo ajalan bi hezaran kîlometre ne meşiyane.
Em Kurdên Anatoliya Navîn, ji cihên xwe hatine derxistin.
Em hatine perçekirin.
Em li ser erdnîgariyên din hatine asêkirin.
Nivîsa Uskê Cîmîk ronahiyê dide ser serpêhatiyên kûr ên Kurdên Anatoliya Navîn û banga lêkolîneke ciddîtir û rastîntir li ser dîroka wan de dike.