Vladimir Putin û serxwebûna Kurdistanê

Helwesta Serokê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn a derbarê serxwebûna Kurdistanê de bi awayekî fermî piştgirîkirina yekparçebûna axa Iraq û Sûriyê ye, lê di heman demê de nêzîkatiyeke pragmatîk û bi hûrgilî nîşan dide ku hewl dide têkiliyên baş bi Kurdan re jî biparêze. Ev helwest bi berjewendiyên jeopolîtîk û aborî yên Rûsyayê li Rojhilata Navîn ve girêdayî ye.

Helwesta wî ya li hember Kurdên Iraqê

Li gorî daxuyaniyên fermî, Rûsya û Pûtîn bi berdewamî tekezî li ser "serwerî, yekîtî û yekparçebûna axa" dewletên Rojhilata Navîn, bi taybetî Iraq û Sûriyê, dikin. Lê belê, berevajî gelek hêzên rojavayî, Rûsyayê referanduma serxwebûna Herêma Kurdistanê ya sala 2017 'an şermezar nekir. Di wê demê de, Pûtîn banga "ne-destwerdanê" kir û diyar kir ku Moskow rewşa piştî referandumê "bi baldarî" bi rê ve dibe da ku nehêle herêm bêîstîkrar bibe. Wî herwiha tekez kir ku rawestandina hinardekirina neft û petrola Herêma Kurdistanê ne di berjewendiya ti aliyekî de ye.

Pûtîn û karbidestên din ên Rûs gelek caran amaje bi "mafên neteweyî yên Kurdan" kirine û rêz ji wan re girtine. Di daxuyaniyekê de, Pûtîn got: "Em hestiyariya doza Kurd fêm dikin" û destnîşan kir ku helwesta welatê wî dê "di çarçoveya yasayên navneteweyî de" be. Wî herwiha bal kişandiye ser têkiliyên dîrokî yên baş ên di navbera Rûsya û gelê Kurd de.

Helwesta wî ya li hember Kurdên Sûriyê

Di daxuyaniyên xwe yên dawî de, di dawiya sala 2024'an de, Pûtîn careke din tekezî li ser pêwîstiya çareserkirina "pirsgirêka Kurd" di çarçoveya guhertinên herêmî de kir. Wî di heman demê de hin berpirsên Ewropî rexne kir û got ku wan Kurd di mijara dewletbûnê de "xapandine". Pûtîn pirsgirêka Kurd wekî "pirsgirêkeke pir aloz" bi nav kir û got ku divê di çarçoveya guhertinên nû yên herêmî de were çareser kirin.

Dema ku behsa Sûriyê tê kirin, Pûtîn tekezî li ser çareserkirina pirsgirêka Kurd li wî welatî jî dike, lê di heman demê de "fikarên ewlehiyê yên Tirkiyeyê" jî li ber çavan digire.

Analîz û berjewendiyên Rûsyayê

Helwesta Rûsyayê ya li hember serxwebûna Kurdistanê wekî "dudilî" û "bi hûrgilî" tê binavkirin. Ev nêzîkatî dihêle ku Moskow hem bi hikûmetên navendî yên li Bexda û Şamê re, hem jî bi Kurdan re di têkiliyê de be. Berjewendiyên aborî, bi taybetî di sektora enerjiyê de bi Herêma Kurdistanê re, roleke girîng di vê siyasetê de dilîzin.

Bi kurtasî, helwesta Vladîmîr Pûtîn ne piştgiriyeke eşkere ji bo serxwebûna Kurdistanê ye, lê di heman demê de ne jî redkirineke tund e. Rûsya bi awayekî fermî piştgiriya yekparçebûna axa dewletan dike, lê di pratîkê de siyaseteke nerm û pragmatîk dimeşîne ku rêzê ji daxwazên neteweyî yên Kurdan re digire û hewl dide berjewendiyên xwe yên aborî û siyasî li herêmê biparêze.

Mamedê Rizoyê Sadiqov