Li Ser Siyaset û Biratiyê

Hewlêr – Kurdistan: Îro 11’ê Îlona 2025’an, li ser malpera Weşanên Doz, gotareke bi sernavê "Li Ser Siyaset û Biratiyê" ji aliyê Kamal Soleimani & Behrooz Shojai ve hate belavkirin. Ev gotar balê dikişîne ser têgeha "biratî" ya ku di siyaseta tirkiye û herêmê de tê bikaranîn û rexneyeke tûj li ser vê têgehê pêşkêş dike, bi taybetî dema ku ew ji aliyê desthilatdarîyên patriyarkî ve tê manipulekirin û bikaranîn.

Kamal Soleimani & Behrooz Shojai, bi referansek li Jacques Derrida, destnîşan dike ku fikra “biratiyê” ne bêguneh e, belku metirsî û xeternak e. Ew dibêje, di koka vê têgehê de desthilata mêran, hiyerarşî û biçûkxistin heye. Di cîhana Îslamê de, “biratî” tu carî wekhevî ji bo her kesî neanîye, lê tenê wekhevîya Misilmanan, bi taybetî mêrên Misilman re, anîye.

Nivîskar diyar dike ku mînaka herî naskirî ya vê yekê, Îxwanul Muslimîn û tevgerên Îslamî yên mîna AKP’ê ne, ku hemûyan îlhama xwe ji vê têgihîştinê girtine. Ji bo jinan, ev mîras wekî karesatek mezin tê hesibandin. Li gorî gotarê, peyva “biratî” herdem sînorê ya ku nayê axaftin diyar kiriye û li şûna qada siyasî ya xweser ku li ser wekhevî û pirrengî hatiye damezrandin, pergaleke patro-mîrasî bicîh kiriye. Soleimani, li ser rexneyên Derrida yên derbarê "fraternokrasî" (birayetî-hikumdarî) de disekine, ku tê de qels xwe ji bo bihêz fedakar dike û ev yek bi navê “biratî” tê rewakirin.

Gotar her wiha balê dikişîne ser durûtîya "Komîsyona Biratî û Piştgiriya Neteweyî" ya Tirkiyeyê, ku di nava wê de, komkujî, jenosîd û înkara Kurdan wekî "şaşfêmkirineke di navbera birayan" hatine pêşkêşkirin. Mînaka bêdengkirina Dayika Aştiyê Nezahat Teke, dema ku xwest bi Kurdî biaxive, wekî eşkerebûna vê durûtîyê tê nîşandan, ku "yasayên biratiyê" serdest bûn û xwişkîtîya Kurdî di cih de hate redkirin.

Kamal Soleimani rexneyê li "modernîteya demokratîk a sekuler" a ku ji aliyê Ocalan û şopînerên wî ve tê pêşniyarkirin jî dike, û dibêje ku ew di pratîkê de ji azadîxwazîyê bêtir desthilatdarîya birayên Tirk xurt dike. Ew tekez dike ku pirsgirêk ne tenê durûtî ye, lê guherîna zimanê siyasî yê modern bi zimanekî patro-mîrasî ye, ku herdem ji qelsan fedakariyê ji bo bihêzan xwestiye.

Di dawiya gotara xwe de, Soleimani destnîşan dike ku Kurd tenê dikarin wekî "birayên biçûk" werin qebûlkirin eger nasnameya xwe ya neteweyî înkar bikin û dev ji Kurdbûna xwe berdin. Ev rewş "piştgiriya" wan jî bi yekîtiya neteweya Tirk ve girê dide.