Konferansa Hesekê û Zehmetiyên Paşeroja Siyasî ya Kurdên Sûriyê

Di nav qada siyasî ya Sûriyê ya tevlihev û lihevketî de, pirsgirêka Kurd li Sûriyê di asta herêmî, navçeyî û navdewletî de rûbirûyê zehmetiyên berdewam dibe. Konferansa Hesekê ya dawî, wekî beşek ji hewldanên ku armanca wan xurtkirina hebûna siyasî ya pêkhateyên bakurê rojhilatê Sûriyê, bi taybetî Kurdan, di çarçoveya her çareseriyek paşerojê de ji bo welêt bû. Tevî ku konferansê di daxwazên siyasî yên Kurdan de guhertineke bingehîn çênekir, ew rastiyeke berdewam nîşan dide ku Kurd bi rêya wê hewl didin di nav atmosfereke siyasî ya aloziyê û pevçûnên herêmî de, cihê xwe û hevbeşiya xwe ya neteweyî xurt bikin.

Daxuyaniya dawî, ku banga destûreke demokratîk û sîstemeke rêveberiya nenavendî kiribû, ne tenê nûkirineke daxwazan bû, lê belê erêkirineke pêwîstiya danûstandina bi Kurdan re wek pêkhateyek bingehîn di her çareseriya siyasî de bû. Tevî ku daxuyanî berfireh bû û behsa pêkhateyên din ên wekî Ereb, Suryanî û Druz jî kir, wê Kurd di navenda çalakiya siyasî ya neteweyî de bi cih kir, bal kişand ser girîngiya rêveberiya xweser wekî modelek heyî ku pêwîstî bi pêşkeftina bêtir û lihevkirineke berfirehtir heye.

Beşdariya pêkhateyên din di diyalogê de ji bo Kurdan derfetek e ku rakêşiyan kêm bikin û hevalbendiyên herêmî ava bikin, di heman demê de zehmetiyên herêmî, bi taybetî redkirina Tirkiyeyê ya her bandoreke Kurdî ya serbixwe, wekî astengeke girîng ji bo pêşketina siyasî dimîne.

Li ser pirsgirêka Kurdî ya berfirehtir, hevahengiya siyasî ya der-sînor û berfirehkirina hevalbendiyan di nav zehmetiyên herî sereke de dimînin, ji bilî pêwîstiya bidestxistina dadweriya demkî û redkirina guhertina demografîk ku nasnameya Kurdî li Sûriyê tehdît dike. Li darxistina vê konferansê ji beşên din ên Kurdistanê re nîşan dide ku hevahengiya siyasî dikare bi rêyên sivîl û siyasî bê kirin, ne tenê bi pevçûnên leşkerî an tevgerên protestoyî. Wekî din, tevlîkirina mijarên wekî dadweriya demkî û redkirina guhertina demografîk di gotara Kurdî de, wê wekî vegotineke neteweyî û berfireh ji nû ve şekil dide, ku bi daxwazên beşên fireh ên Sûriyan re hevaheng e û rewayîya wê li ber raya giştî ya herêmî û navdewletî xurt dike.

Lê belê, ev armanc rûbirûyê gelek astengan dibin, di nav wan de nebûna helwesteke zelal a navdewletî û nakokiyên navxweyî di navbera hêzên Kurdî de ku qabîliyeta wan ji bo avakirina eniyeke siyasî ya yekgirtî sînordar dike.

Di nav van zehmetiyan de, konferansa Hesekê wekî qonaxeke girîng dimîne ku têkoşîna siyasî ya berdewam a Kurdên Sûriyê nîşan dide, her çend ew di daxwazên wan an jî pozîsyona wan a siyasî de ne xalek biryarder be. Serkeftina Kurdan di bidestxistina temsîliyeta tam û hevbeşiya bibandor di paşeroja Sûriyê de bi qabîliyeta wan a rûbirûbûna zextên siyasî û herêmî û avakirina lihevkirinên navxweyî û derveyî ve girêdayî ye ku cihê wan ê neteweyî xurt bike.

Di encamê de, konferansa Hesekê ji her kesî re tîne bîra ku Kurd beşek ji paşeroja siyasî ya Sûriyê ne ku nayê veqetandin, û paşguhkirina wan di her çareseriyeke paşerojê de vebijarkeke domdar nabe.

Dr. Suzan Amedi

Çavkanî: Kovara Pengav / Step Magazine

Wergera ji Ingilîzî: Rizgar Botanî