Bîranîna Enfala Behdînan… Birînek Vekirî û Bangek ji bo Dadperweriyê

Îro 37 emîn salvegera tawana Enfala Behdînan e, ew karesata ku di navbera 25ê Tebaxê û 6ê Îlona sala 1988an de bi rondik û xwînê hate nivîsandin. Ew qonaxa dawîn a operasyona Enfala tawankar bû ku ji aliyê rejîma Be'es a hilweşiyayî ve li dijî gelê Kurdistanê hatibû kirin û di encamê de zêdetirî 182 hezar mirovên bêtawan, ji mêr û jin û zarokan, hatin qirkirin. Ev ne qurbaniyên şerekî dadperwer bûn, lê belê qurbaniyên polîtîkayên hovane bûn ku nasnameya Kurdî û hebûna mirovî bi tevahî kiribûn armanc.

Enfala Behdînan ne tenê bîranîneke dîrokî ye, lê belê birîneke vekirî ye di bîra gelê Kurdistanê de û peyameke zelal ji cîhanê re ye ku bêdengiya civaka navdewletî wê demê destûr da ku yek ji hovtirîn tawanên li dijî mirovahiyê were kirin. Bi hezaran malbat ji cihên xwe hatin qutkirin, bi sedan gund bi tevahî hatin rûxandin û gorên komî hîn jî şahidên zindî yên vê karesatê ne. Di vê bîranîna xemgîn de, bangewaziya qurbaniyan û malbatên wan careke din tê kirin ku pêwîst e civaka navdewletî bi fermî operasyonên Enfalê weke tawana jenosîdê nas bike û ji bo qerebûkirina mexdûran, hem ji aliyê maddî û hem jî ji aliyê manewî ve, û vegerandina rûmeta fedakariyên wan, bi awayekî ciddî bixebite.

Lê tevî ku sîh û heft sal derbas bûn, Hikûmeta Navendî li Bexdayê hîn jî di cîbicîkirina erka xwe ya li hember qurbaniyan û malbatên wan de gelekî sist û lawaz dimîne. Her çend Destûra Bingehîn a Iraqê Enfalê weke tawana jenosîdê nas dike jî, lê gavên pratîkî yên ji bo qerebûkirina mexdûran û vegerandina mafên wan, sînorên soz û axaftinan derbas nekirine. Ev kêmasî birîneke din e ku jan û azarên malbatên ku bi dehsalan li benda edaletê ne zêde dike û hewcedariya bi helwesteke navdewletî ya lezgîntir ji bo dabînkirina edaletê çêdike.

Tevî vê nebûna ji Bexdayê, Kurdistan îro bi saya têkoşîna zarokên xwe û serkirdayetiya xwe ya jîr serbilind radiweste. Hikûmeta Herêma Kurdistanê, di serî de Serokê Hikûmetê Mesrûr Barzanî, pabendbûna xwe ya daîmî ji bo xizmetkirina gelê Kurdistanê û parastina doza wan a dadperwer îspat kiriye. Mesrûr Barzanî ne tenê bi gotinan bîranîna qurbaniyan kiriye, lê piştgiriya malbatên enfalkiriyan û baldariya li ser berjewendiyên wan kiriye beşek ji pêşîneyên hikûmetê. Her wiha di qada navdewletî de ji bo bicîkirina mafên gelê Kurd û gihandina dengê mexdûran ji civakên cîhanî re hewlên xwe de berdewame.

Ya ku serkirdayetiya Mesrûr Barzanî cihê dike, tevî li hevkirina dilsoziya bi dîrokê re û israra li ser avakirina paşerojê ye. Di demekê de ku ew tekezî li ser pêwîstiya edaletê ji bo qurbaniyan û hesabxwestinê ji tawanbaran dike, ew her weha li ser avakirina Kurdistaneke geş, ewle, ku di warê geşepêdana aborî û aramiya siyasî de serketî be, dixebite. Projeyên wî yên reforman di warên perwerde, tenduristî û pêşxistina binesaziyê de, gavên pratîkî ne ji bo bihêzkirina cihê Kurdistanê weke stûnek a aşitî û geşedanê li herêmê.

Di salvegera Enfala Behdînan de, gelê Kurdistanê soza xwe ji şehîdan re dubare dike ku xwîna wan bêxwedî namîne û nifşên pêşerojê dê her dem peyama azadî û edaletê hilgirin. Her wiha baweriya xwe bi serkirdayetiya xwe ya siyasî dubare dike, ku îspat kiriye ku hêjayî hilgirtina emanetê ye û bi gavên pêbawer ber bi paşerojeke baştir ve diçe.

Dilsoziya bi qurbaniyên Enfalê tenê bi şîn û bîranînê sînordar nîne, lê di heman demê de di piştgirîkirina hikûmeta herêmê de di hewldanên wê yên ji bo xurtkirina yekîtiya neteweyî, parastina mafên Kurdan û avakirina dewleta saziyan de jî tê. Û em, piştî heft û sî salan, careke din dengê xwe bilind dikin: Em ê enfalkiriyan ji bîr nekin û em ê dilsozê xwîna wan bimînin, heya ku edalet bi tevahî pêk were û aşitî li seranserê axa Kurdistanê serdest bibe.

Njah Hevo

Welat Tv