Gola Fêlaw: Swîsreya Kurdistanê

Di nava çiyayên ku lûtkeyên wan bi berfê spîkirî ne û di nav xwezayeke xweş de, Gola Fêlaw ku hin kes jê re dibêjin "Swîsreya Kurdistanê", di navbera çiyayên qezaya Çoman a bakurê parêzgeha Hewlêrê li Herêma Kurdistanê de cîh digire. Ev gol bi hewaya xwe ya teze, zelal û aram tê naskirin.

Cîh û Erdnîgarî

Pisporê geştiyariyê Nadir Rustî dibêje: "Gola Fêlaw bi awayekî xwezayî ji ber diyardeyên jeolojîk û hilweşînên axê çêbûye û ava kaniyan û baranê tê de kom bûye."

Rustî di axaftinekê de ji bo kovara "Kurdistan bi Erebî" re got: "Dîroka çêbûna wê ya tam nayê zanîn, lê ew kevn e. Cotkarên ajalan ji bo ava vexwarinê pişta xwe didan wê, herwiha ajalên kovî jî di wê re derbas dibûn. Ew pir zêde nehat naskirin, heta ku hin çiyageran dest bi dîtina wê kirin."

Nadir Rustî anî ziman ku "navdariya wê di navbera salên 2013 û 2014an de zêde bû, bi saya hewldanên wênekêşên Kurd ên ku bedewiya wê belge kirin, û ew veguherî cihekî geştiyarî yê herêmî û derve."

Gol di nav qezaya Çoman de, ku girêdayî rêveberiya Soran a li parêzgeha Hewlêrê ye, 160 kîlometre li bakurê rojhilatê bajêr e. Ji başûr ve çiyayên Sekran dorpêç kirine û ji bakur ve jî Çiyayê Helgurd, lûtkeya herî bilind a Iraqê ku bilindahiya wê 3706 metre ye, li hember wê ye. Gol nêzîkî 9 heta 10 kîlometreyan ji navenda qezayê dûr e û meriv dikare bi otomobîlê an jî bi peyatî bigihîje wê. Bihar û zivistan dema herî baş e ji bo serdana wê, bi taybetî dema berf dibare.

Dirêjahiya golê ji bakur ber bi başûr ve nêzîkî 100 metre ye û ji rojhilat ber bi rojava ve jî di navbera 50 û 60 metreyan de ye. Van pîvanan ji demsaleke din re diguherin li gorî mîqdara baranê û helîna berfê, ku gol bi piranî xwe dispêre wan. Gol 1760 metre li ser asta deryayê bilind e. Germahiya havînê di navbera 38 û 40 pileya Celsius de ye, lê li deverên çiyayî, ew digihîje 20 û 25 pileyan.

"Swîsreya Kurdistanê"

Ev sernav ji aliyê wênekêşê Kurd Nasih Elî Xeyyat ve hat hilbijartin, ku wî wêne û vîdeoyên golê li ser platformên xwe yên medyaya civakî belav kirin. Wêneyên wî rastî bertekên berfireh hatin û zû zû ev nav di medyayê û geştiyariyê de belav bû, ji ber ku bedewiya xwezayî ya Swîsreyê nîşan dide.

Rêveberê Geştiyariya Çoman, Helgurd Mihemed, di axaftinekê de ji bo kovara "Kurdistan bi Erebî" re got: "Gol salane di navbera 15 heta 20 hezar geştiyaran pêşwaziyê dike, ji meha Nîsanê heta Tîrmehê. Gelek geştiyar şevên xwe li dora wê derbas dikin."

Mihemed anî ziman ku "girîngiya serdanê bi mîqdara baran û berfê ve girêdayî ye. Her ku zivistan bêtir baranî be, hejmara geştiyaran zêde dibe, ku ev yek bandoreke erênî li ser aboriya herêmê dike. Rayedarên têkildar hewl didin ku paqijiya golê biparêzin û hawîrdora wê xilas bikin."

Serdanên di Bihar û Zivistanê de

Gol di meha Nîsan û Gulanê de gelek geştiyar û wênekêşan pêşwazî dike, lê demsala biharê ji ber xwezaya çiyayî ya cîh û zêdebûna berfê heta Tîrmehê dirêj dibe. Piştî Gulanê mîqdara avê kêm dibe. Di zivistanê de, ew dicemide, û wêneyên çiyayan li ser rûyê wê winda dibin, lê hin kes tercîh dikin ku li wir bimînin.

Geştiyarên golê dibêjin ku ji bilî bedewiya xwezayî ya cîh, ew alternatîfek bi bandor ji bo dersên yogayê û medîtasyonê ye, ji ber ku ew aramî û aştiyeke ruhî dide wan.

Geştiyar Rizgar Emîn dibêje: "Min pênc caran di demsala biharê de di salên cuda de, bi heval, xizm, komên geştiyariyê û wênekêşan re serdana cîh kir." Ew ji "Kurdistan bi Erebî" re dibêje ku "gol bi bedewiyeke bêhempa tê naskirin, ku temaşevan hîs dike ku di heman demê de hewaya zivistan û biharê dijî."

Emîn anî ziman ku "ev yek ji ber nîşandana rêzeçiyayên Sakran e, ku hîn jî bi berfa zivistanê ve girêdayî ne, li ser ava golê, di demekê de ku xwezaya kesk û kulîlkên rengîn dîmeneke biharê nîşan didin."

Emîn tekez kir ku "ev tevliheviya di navbera her du dîmenan de, dema ku li golê dinêrim, hesteke kûr a aramiyê dide min. Ji ber vê sedemê, ez her sal ji serdana golê hez dikim."

Wênekêş Nasih Elî Xeyyat yek ji wênekêşên herî girîng e ku ji sala 2015an vir ve di navdariya Gola Fêlawê de li ser asta herêmî û cîhanî cih girtiye. Wî zêdetirî hezar wêne jê girtiye, ku di pêşangehên herêmî û navneteweyî de li Dewletên Yekbûyî, Fransa, Brîtanya û Almanya hatine pêşandan. Wêneyên vê golê ku ji aliyê Xeyyat ve hatine girtin, îro li ser dîwarên xwaringeh, qehwexane, otêl û nexweşxaneyên Kurdî yên li hundir û derveyî herêmê ne. Nasih kêfxweşiya xwe ji ber ku wî kariye bi lensên xwe vê gewhera xwezayî bi cîhanê bide nasîn, bi taybetî bi navdariya navê ku wî lê kiriye, "Swîsreya Kurdistanê", tîne ziman.

Fatima Qasim Habib
Çavkanî: Kurdistan Bi Erebî