Dijwariya Çerxa Fesadiyê û Armanca Dijmin

Dijwariya Çerxa Fesadiyê û Armanca Dijmin

Nov 6, 2025 - 11:23
Nov 6, 2025 - 11:25
Dijwariya Çerxa Fesadiyê û Armanca Dijmin
Dijwariya Çerxa Fesadiyê û Armanca Dijmin

Di gotûbêja Feyziye Perişan bi serokê Enstîtuya Kurdî ya Lozanê Necat Zanyar re li ser ekranên Deng TV de behsa çerxa fesadiyê hate kirin. Axaftina Serokê Enstîtuya Kurdî ya Lozanê Necat Zanyar li ser mijareke bingehîn û hestiyar e ji bo gelê Kurd: xetereya "çerxa fesadiyê" ya ku ji aliyê dijminan ve di nav civaka Kurd de tê gerandin. Ew vê çerxê wek amûrekê dibîne ku bawerî û yekîtiya Kurdan têk bibe, û bi vî awayî rê li ber pêşketin û serkeftina wan bigire.

Dijwariya "Çerxa Fesadiyê" û Armanca Dijmin:

Necat Zanyar diyar dike ku dijmin her dem hewl dide ku bi rêya fesadî û gotegotan, şik û gumanan bixe navbera Kurdan. Armanca sereke ya vê taktîkê ew e ku "baweriya me bi hev nemîne". Gava ku di navbera endamên civakê de bawerî têk diçe, ev yek dibe sedema "gumanê" û di encamê de "yekgirtina me têk diçe" û em "belawela" dibin. Civakek ku yekgirtî nebe û mirovên wê bi hevdu bi guman bin, nikare bi ser bikeve û bi hêsanî dikeve bin desthilatdariya yên din. Ew dibin "mahkumê yên din", nikarin qedera xwe di destê xwe de bigirin û her dem rastî felaket û azarên nû tên.

Gazî ji Bo Hişyarî û Baldarbûna Kurdan:

Li hemberî vê xetereya mezin, Zanyar gazî dike ku divê Kurd "baldar" û "hişyar" bin. Hişyarî ne tenê li ser dijminên derve ye, lê herwiha li ser mekanîzmayên navxweyî yên ku dixwazin yekîtiyê têk bibin. Divê em fêm bikin ku gava kesayetên xebatkar û hêja bi fesadiyê têne reşkirin û bêîtîbar kirin, ev yek rasterast xizmeta dijmin dike. Ew dibêje, "Em rê nedin ku ew însanan bêîtîbar bikin, reş bikin, bi fesadiyê, bi çerxên zikreşiyê, bi dijminan re karê xwe nekin."

Pêwîstiya Nasîn, Rêzgirtin û Hevkarîyê:

Ji bo ku em rê li ber vê "çerxa fesadiyê" bigirin, serokê Enstîtuya Kurdî ya Lozanê Necat Zanyar çend pêşniyarên bingehîn dike:

Hevdu nas bikin: Pêwîst e ku em nirx û xebatên hevdu zanibin û binirxînin. Ew mînaka xwe û Fewziye Perîşan dide, ku divê ew wek kesayetî bêne nasîn, berhemên wan, girîngiya wan, axaftinên wan, gotinên wan û helwestên wan bêne fêmkirin û qîmetkirin.

Rêz ji hev re bigirin: Hurmet û qîmetkirina ked û ramanên hevdu bingehê civakeke saxlem e. Gava ku em hevdu reş dikin an jî hewl didin ku hev bêîtîbar bikin, em civaka xwe lawaz dikin.

Hevdu hez bikin û hembêz bikin: Zanyar girîngiya hezkirina hevdu û hembêzkirina hevdu tekez dike. Ev tê wateya ku em ji nakokiyên piçûk derbas bibin, li ser xalên hevbeş bisekinin û hevgirtina xwe xurt bikin.

Li ser "prensîbên hevbeş" bigihînin hev: Divê civak xwedî hin prensîbên esasî be ku li ser wan li hev bike. Gava ku ev prensîb ji holê rabin, wê demê ji hev veqetîn "tiştekî normal" e. Lê ger ew hebin, divê em li ser wan bicivin û li gorî wan tevbigerin.

Di encamê de, Necat Zanyar tekez dike ku ji bo pêşerojeke azad û serkeftî, gelê Kurd pêwîst e ku hişyar be li hemberî dabeşkirin û fesadiyên ku ji derve têne çandin. Çareserî di navxweyî de ye: di xurtkirina baweriya bi hevdu, nasîna nirxên hevdu, rêzgirtina ji kedên hevdu, hezkirin û hevgirtinê de ye. Tenê bi vî rengî Kurd dikarin bibin xwedî hêzeke yekgirtî û karibin li hemberî dijminan bisekinin û mafên xwe bi dest bixin.