پێگەی (نێچیرڤان بارزانی) لە قووڵایی ستراتیژیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدایە
دڵدار عەبدوڵڵا
گەر لەبارەی ئەم ناونیشانەی سەرەوە وردبینەوە، بەتەواوی لە پێگە و هەوڵەکانی (نێچیرڤان بارزانی) سەرۆکی هەرێمی كوردستان تێدەگەین کە هەنگاوەکانی زۆر ورد، ئامانجدار و پلانداڕێژراون. سەردانەکەی ئەم دواییەی بۆ وڵاتی سووریا لەم كاتە هەستیارەدا، پێگە، ستراتیژ و دنیابینیی بارزانی زیاتر دەردەخات. لێرەدا دەمەوێ ئەم کردارە سیاسییانە بە تیۆری زانستە سیاسییەکان ببەستمەوە کە چۆن (بارزانی) هەردووکی پێكەوە لە پەیوەندییەکانیدا بەکاردەهێنێت و بە کردار ئەوەی سەلماندووە. بۆیە کاتێک دەڵێین کەسایەتیی (نێچیرڤان بارزانی) بەشێکە لە قووڵایی ستراتیژیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، مەبەستمان لەم ڕەهەندە سیاسییانەیە:
ڕۆڵی ئەکتەرێکی هاوسەنگ و متمانەدار: ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوچەیەکە کە تەژییە لە شەڕ و ململانێ. لە ناو ئەم هاوکێشە ئاڵۆزانەشدا، (نێچیرڤان بارزانی) هێڵێکی دیپلۆماسیی هاوسەنگی گرتووەتە بەر کە لە بڕی دروستکردنی بەرەی ململانێ، بووەتە پردی پەیوەندی لە نێوان جەمسەرە دژبەرەکاندا، وەک (کوردستان، بەغدا، ئەنقەرە، تاران، سووریا و ناوچەکە بە گشتی). بۆ ئەم مەبەستەش، بیرمەندی گەورەی ئەڵمانی-ئەمریکی و دامەزرێنەری ڕیاڵیزمی هاوچەرخ (هەنس مۆرگێنسۆ) لە پەرتووکەکەیدا بە ناونیشانی (سیاسەت لە نێوان نەتەوەکاندا: خەبات لە پێناو دەسەڵات و ئاشتی) دەڵێت: «دیپلۆماسیی ژیرانە بڕبڕەی پشتی سەقامگیرییە؛ ئەکتەری سیاسیی دروست ئەو کاتە دەتوانێت دەربکەوێت کە سەقامگیری بپارێزێت و ڕێگە نەدات بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان ببنە هۆی بەریەککەوتنی وڵات و نەتەوەکانی دیکە، بەڵکو لە ڕێگەی دیپلۆماسی و سازانی سیاسییەوە هاوسەنگی دروست بکات و پێگەی خۆی و وڵاتەکەی بپارێزێت». (بارزانی) هەمان ئەو مۆدێلەی (مۆرگێنسۆ) پەیڕەو دەکات کە لەسەر دیپلۆماسیی سازان و هاوسەنگی ڕاوەستاوە؛ بەڕێزیان لە بڕی گرتنەبەری ئایدۆلۆژیای ڕەق یان بەریەککەوتنی ڕاستەوخۆ لەگەڵ جەمسەرە دژبەرەکانی دەوروبەر، ئامرازی سازانی سیاسی و ڕێزگرتنی لە بەرژەوەندیی هاوبەش بەکارهێناوە، کە ئەمەش کەم سەرکردە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەتوانێت ئەم سیاسەتە پەیڕەو بکات و تێیدا سەرکەوتوو بێت.
ڕۆڵی هەڵگێڕانەوەی کێشە بۆ چارەسەر: بیرمەندی زانستە سیاسییەکان (کارڵ دۆیتش) لە پەرتووکەکەیدا بەناونیشانی (کۆمەڵگەی سیاسی و ناوچەی ئەتڵەسیی باکوور) دەڵێت: «گۆڕانکاریی ڕاستەقینە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و هەرێمایەتییەکاندا کاتێک ڕوودەدات کە ئەکتەرەکان لە بڕی ئەوەی سەرچاوەی قەیران یان ئاڵۆزی بن، دەبنە هۆی چارەسەرکردنی ئاشتییانەی ناکۆکییەکان. ئەمەش بەها و پێگەی سیاسییان لە ئەکتەرێکی بەکێشە بۆ ئەکتەرێکی سازێنەر و بەرهەمهێنەری چارەسەری کێشەکان دەگوازێتەوە». گوتار و دیپلۆماسیی (بارزانی) بەتەواوی لەگەڵ ئەم مۆدێلە یەکدەگرێتەوە، کە هەرێمی کوردستان لە ڕابردوودا بەهۆی ململانێ جیۆپۆلیتیکییەکانەوە زۆرجار وەک ناوچەیەکی پڕ لە کێشە و مەترسی دەبینرا، بەڵام ڕەفتاری سیاسیی (نێچیرڤان بارزانی) و گرتنەبەری ئامرازی دیالۆگ لەگەڵ بەغدا، وڵاتانی دراوسێ و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، توانیویەتی ئەم هاوکێشەیە هەڵبگێڕێتەوە و لە کێشەوە بۆ چارەسەری کێشەکان بگوازێتەوە، وایکردووە پرسە ئاڵۆزەکان بە ڕێگەی ئاشتییانە بێدەنگ بکرێن. بەمەش ئاسایشێک بەرهەمهاتووە کە تەنیا خزمەت بە هەرێمی کوردستان ناکات، بەڵکو ناوچەکەی لە داڕمانی سیاسی و ئاسایش پاراستووە.
هێزی نەرم و دیپلۆماسیی کراوە: بیرمەندی بەناوبانگی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و مامۆستای زانکۆی هارڤارد (جۆزێف نای) لە پەرتووکەکەیدا بە ناونیشانی (هێزی نەرم: هۆکارەکانی سەرکەوتن لە سیاسەتی جیهانیدا) دەڵێت: «هێزی نەرم بریتییە لە توانای ڕاکێشان و ڕازیکردنی ئەوانی دیکە کە ئەوەی تۆ دەتەوێت ئەوانی دیکەش هەەیانبێت، ئەمەش بەبێ بەکارهێنانی هێزی سەربازی یان هەڕەشە (هێزی ڕەق)، بەڵکو لە ڕێگەی گوتاری سیاسیی ڕەوا و دیپلۆماسیی کراوەوە بەدەستدێت». (بارزانی) تێڕوانینەکەی (جۆزێف نای) کردووەتە بەشێک لە مۆدێلی سەرکردایەتیکردنی خۆی، کە لە بڕی گوتاری پۆپۆلیستی یان گرژکردنی پەیوەندییەکان، بەردەوام زمانێک بەکاردەهێنێت کە لەسەر تۆلێرانس، ڕێزگرتن لە بەرژەوەندیی هاوبەش و دیالۆگی شارستانی ڕاوەستاوە. ئەم گوتارە دیپلۆماسییە جۆرێک لە هێزی نەرمی بۆ هەرێمی کوردستان و کەسایەتیی ناوبراو خولقاندووە؛ ڕێک ئەم هێزە نەرمەیە وایکردووە کە وڵاتانی هەرێمایەتی و زلهێزە جیهانییەکان (نێچیرڤان بارزانی) وەک ناوبژیوانێکی متمانەپێکراو و هەرێمی کوردستان وەک سەرچاوەیەکی سەقامگیری و ناوەندێکی ئارام بۆ گفتوگۆ ببینن.
